karahaber24

Basit bir kan testiyle ölçülen kötü kolesterol, iyi kolesterol ve trigliserid değerlerinin ciddiye alınması gerekir…

Çünkü bu değerlerdeki dengesizlik, damar duvarında plak oluşumuna, damar sertliğine ve zamanla kalp krizi ya da felç riskine zemin hazırlayabilir…

Peki kolesterol dengesi nasıl sağlanabilir? Trigliserid nasıl düşürülür? Ne zaman ilaç kullanmak gerekir? İşte Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Fatih Mehmet Uçar’ın yanıtları

Prof. Dr. Fatih Mehmet Uçar

İyi kolesterolün önemi

Kolesterol tahlillerinde sıklıkla dört parametre değerlendirilir. Bunlar total kolesterol, kötü kolesterol LDL ve trigliserid adı verilen kan yağlarıdır. Bu üç değerin yüksek olması istenmez. Çünkü üçü de kötü kolesterol grubunda değerlendirilir. Kötü kolesterol, kalp damarlarındaki sorunlara en fazla yol açan kolesterol türüdür.

Dördüncü parametre ise iyi kolesterol olarak bilinen HDL kolesterolüdür. Kötü kolesterol değerlerinin düşük, iyi kolesterolün ise yüksek olması gerekir. Çünkü HDL; kalp, beyin, bacak ve şah damarlarındaki yağ birikimini azaltır, kolesterol içeren plak oluşumunu engeller ve böylece kalp krizi riskini düşürür.

HDL nasıl yükseltilir?

İyi kolesterol (HDL), damar duvarında biriken kolesterolü karaciğere taşıyarak plak oluşumunu azaltır. HDL’nin yüksek olması, damar tıkanıklığı, kalp krizi ve diğer kardiyovasküler hastalıkların riskini azaltır. Sigara ve alkol kullanmamak, düzenli egzersiz yapmak, kaliteli uyumak ve sağlıklı beslenmek HDL’yi artırmada en etkili yöntemlerdir.

Sakın yarıda bırakmayın

Damar tıkanıklığı olan, stent takılmış ya da bypass ameliyatı geçirmiş hastaların kolesterol ilaçlarını düzenli kullanması hayati önem taşır. Kontrol altına alınmayan LDL yüksekliğinin oluşturduğu riskler, ilaçların olası yan etkilerinden çok daha ciddidir.

Doğal yöntemlerle düşmezse ilaca karşı çıkmayın

Kolesterol düzeyleri yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kontrol altına alınamıyorsa ya da kişide kalp hastalığı öyküsü, hipertansiyon, diyabet veya ailesel yüksek kolesterol gibi yüksek kardiyovasküler risk faktörleri varsa ilaç tedavisi gerekir. Kolesterol ilaçları, özellikle damar duvarındaki yağlanmayı ve plak oluşumunu azaltmada etkili olduğu kanıtlanmış tedavilerdir. Tedavi çoğunlukla kolesterol üretimini azaltan statinlerle başlar; gerektiğinde bağırsaklardan kolesterol emilimini azaltan ilaçlar da eklenebilir.

Trigliseridi de ihmal etmeyin

Trigliserid, vücudun enerji depolamasında görev alan bir yağ türüdür ve normal düzeylerde olması gereklidir. Ancak yüksek olması kalp krizi ve inme riskini artırabilir. Rutin kan testlerinde saptanabilir; çok yüksek seviyelerde karaciğer yağlanması, pankreatit ve damar sertliği gelişebilir. En sık nedenleri yanlış beslenme, hareketsizlik ve obezitedir. Diyabet, hipotiroidi ve genetik faktörler de etkili olabilir.

150 mg/dL’nin altı normal, 200 mg/dL’nin üzeri yüksek, 500 mg/dL’nin üzeri ise ciddi risk olarak kabul edilir. Hafif ve orta düzeydeki artışlarda sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü ve alkol kısıtlaması çoğu zaman yeterlidir; gerektiğinde doktor önerisiyle ilaç ya da Omega-3 takviyesi kullanılabilir.

Haftada en az 6 gün, 45 dakika tempolu yürüyüş önerilir. Yaş fark etmeksizin herkes için uygun olan yürüyüş, bazı kronik hastalıklarda ise kişiye özel planlanmalıdır. Ayrıca bisiklet ve yüzme gibi aktiviteler de kalp sağlığı açısından oldukça faydalıdır.

LDL’yi düşürmek ve HDL’yi yükseltmek için yaşam tarzı değişikliği şarttır. İşte dikkat edilmesi gereken noktalar…

Kolesterol düzeylerini dengelemek için Akdeniz tipi beslenme önerilir. Bu beslenme düzeninde; ıspanak, brokoli, kabak, domates gibi sebzeler; elma, portakal ve nar gibi meyveler; zeytinyağı, zeytin ve avokado gibi sağlıklı yağlar; somon, sardalya ve hamsi gibi Omega-3 açısından zengin balıklar; ceviz, badem ve fındık gibi kuruyemişler; tam buğday ekmeği, yulaf, bulgur ile mercimek ve nohut gibi baklagiller ağırlıklı olarak yer alır.

Fazla kırmızı et, sakatat ve hazır gıdaların (katkı maddesi, trans yağ ve mısır şurubu içeren) sınırlandırılması, damar plaklarının oluşumunu azaltır.

Her ikisi de kalp ve damar hasarına yol açar. Alkolün kötü kolesterolü düşürüp iyi kolesterolü yükselttiğine dair yaygın bir yanlış inanış vardır. Ancak böyle bir durum söz konusu değildir.

Sürekli stres, kötü kolesterolü yükseltip iyi kolesterol seviyelerinin düşmesine neden olabilir. Bu nedenle stresi azaltmaya çalışmak gerekir.

Kadınlarda genellikle menopoza kadar daha yüksek olan iyi kolesterol, menopoz sonrasında düşebilir. Bu dönemde düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve stres yönetimi daha da önem kazanır. Ancak kötü kolesterol açısından risk faktörleri cinsiyetten bağımsız olarak daha belirleyicidir.

Bazı hormonlar yalnızca uyku sırasında salgılanır ve bu hormonlar kalp-damar sağlığı açısından da büyük önem taşır. Günde en az 7-8 saat uyun.

Düzenli sağlık kontrolleri ve kolesterol seviyelerinin izlenmesi, genel kalp sağlığının korunması açısından kritik önemdedir.

En küçük bir şikâyette kardiyoloji muayenesi yaptırmak gerekir. Genetik yatkınlığınız varsa yüksek LDL, düşük HDL, obezite, alkol ve sigara gibi faktörlerin biri ya da birkaçı kalp hastalığına yol açabilir. Kolesterolünüz normal olsa bile diyabet ya da hipertansiyonunuz varsa bu olasılık yine vardır.